![](https://futuremeds.pl/wp-content/uploads/2024/03/shutterstock_2087568013-1.jpg)
Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) dotyka milionów ludzi na całym świecie. W Polsce liczbę chorych szacuje się na ponad 2 miliony osób, a tylko niewielka część z nich jest świadoma swojego stanu i poddaje się leczeniu. POChP ma charakter postępujący i nieodwracalny, jednak odpowiednie działania profilaktyczne, wczesna diagnoza i kompleksowe leczenie mogą znacznie poprawić jakość życia pacjentów i spowolnić postęp choroby.
Czym jest POChP?
Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to poważne i przewlekłe schorzenie układu oddechowego, które charakteryzuje się trwałym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Jest to choroba postępująca, co oznacza, że z czasem jej objawy się nasilają, prowadząc do znacznego pogorszenia jakości życia pacjentów. POChP obejmuje dwa główne stany patologiczne: przewlekłe zapalenie oskrzeli oraz rozedmę płuc. Przewlekłe zapalenie oskrzeli jest definiowane jako przewlekły kaszel z odkrztuszaniem plwociny przez co najmniej trzy miesiące w roku przez dwa lata z rzędu. Rozedma płuc to stan, w którym dochodzi do nieodwracalnego poszerzenia przestrzeni powietrznych za oskrzelikami końcowymi, co prowadzi do zniszczenia ścian pęcherzyków płucnych.
Przyczyny POChP – czynniki zwiększające ryzyko zachorowania
Przyczyny POChP są dobrze udokumentowane i obejmują zarówno czynniki środowiskowe, jak i genetyczne. Zaliczamy do nich:
- Palenie tytoniu – jest to najważniejszy i najczęstszy czynnik ryzyka POChP. Szacuje się, że około 80% przypadków POChP jest bezpośrednio związanych z paleniem papierosów. Dym tytoniowy zawiera tysiące toksycznych substancji chemicznych, które uszkadzają drogi oddechowe i pęcherzyki płucne. Palenie fajki, cygar i fajki wodnej również zwiększa ryzyko zachorowania. Ważnym aspektem jest także bierne palenie, czyli wdychanie dymu tytoniowego przez osoby niepalące, które przebywają w otoczeniu palaczy.
- Zanieczyszczenie powietrza – długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza, zarówno w miejscu pracy, jak i w domu, może prowadzić do rozwoju POChP. W krajach uprzemysłowionych zanieczyszczenie powietrza odpowiada za około 19% przypadków POChP. Pyły, dymy i inne szkodliwe substancje chemiczne wdychane przez długi okres mogą powodować przewlekłe zapalenie dróg oddechowych.
- Predyspozycje genetyczne – niektóre osoby mogą mieć wrodzone predyspozycje do rozwoju POChP. Przykładem jest niedobór alfa-1-antytrypsyny, białka, które chroni tkankę płucną przed uszkodzeniem. Osoby z tym niedoborem są bardziej narażone na rozwój POChP, szczególnie jeśli są narażone na inne czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu.
- Częste infekcje dróg oddechowych – infekcje dróg oddechowych w dzieciństwie mogą prowadzić do trwałych uszkodzeń płuc i zwiększać ryzyko rozwoju POChP w dorosłym życiu. Infekcje te mogą osłabić układ oddechowy i sprawić, że będzie on bardziej podatny na szkodliwe działanie czynników zewnętrznych.
- Astmę i nadreaktywność oskrzeli – osoby z astmą, zwłaszcza jeśli jest źle kontrolowana, są bardziej narażone na rozwój POChP. Nadreaktywność oskrzeli, czyli nadmierna reakcja dróg oddechowych na różne bodźce, może prowadzić do przewlekłego zapalenia i uszkodzeń strukturalnych w płucach.
Objawy POChP – na jakie niepokojące objawy choroby należy zwrócić uwagę?
Objawy POChP są różnorodne i mogą się nasilać wraz z postępem choroby. Ważne jest wczesne ich rozpoznanie i podjęcie odpowiednich działań medycznych.
- Duszność – jest jednym z najczęstszych objawów POChP. Na początku choroby pojawia się głównie podczas wysiłku fizycznego, jednak w miarę jej postępu może występować także w spoczynku. Duszność wynika z ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe, co utrudnia pełne opróżnianie płuc z powietrza i powoduje uczucie braku tchu.
- Przewlekły kaszel – kaszel, który trwa przez długi okres, jest charakterystycznym objawem POChP. Może być przerywany lub stały, suchy lub z odkrztuszaniem plwociny. Kaszel jest zwykle bardziej nasilony rano i może być mylony z kaszlem palacza.
- Przewlekłe odkrztuszanie plwociny – osoby z POChP często odkrztuszają plwocinę, zwłaszcza rano. Jest to wynikiem przewlekłego zapalenia oskrzeli i nadprodukcji śluzu, który gromadzi się w drogach oddechowych.
- Świszczący oddech – świszczący i furczący oddech jest wynikiem zwężenia dróg oddechowych. Dźwięki te są często słyszalne podczas wydechu i mogą być oznaką obturacji oskrzeli.
- Uczucie ucisku w klatce piersiowej – pacjenci z POChP często odczuwają ucisk lub dyskomfort w klatce piersiowej, co może być związane z trudnościami w oddychaniu i zmniejszoną elastycznością płuc.
Diagnostyka przewlekłej obturacyjnej choroby płuc – spirometria
Rozpoznanie POChP może być trudne ze względu na niecharakterystyczne objawy, które często są bagatelizowane przez pacjentów. Wczesne stadium choroby może przebiegać bezobjawowo, co dodatkowo utrudnia diagnozę. Pierwsze symptomy POChP pojawiają się zwykle po 10-20 latach ekspozycji na czynniki ryzyka, najczęściej u osób powyżej 40. roku życia.
Podstawowym narzędziem diagnostycznym jest spirometria, która pozwala na ocenę funkcji płuc. Badanie to mierzy objętość i przepływ powietrza w płucach, umożliwiając wykrycie obturacji dróg oddechowych. Wyniki spirometrii są kluczowe dla postawienia diagnozy i oceny stopnia zaawansowania choroby.
Lekarze mogą zlecić dodatkowe badania, takie jak RTG klatki piersiowej, tomografia komputerowa, badania krwi czy testy na obecność alfa-1-antytrypsyny, aby wykluczyć inne choroby i ocenić ogólny stan zdrowia pacjenta.
Leczenie POChP – jakie metody są stosowane?
Leczenie POChP jest kompleksowe i obejmuje zarówno interwencje farmakologiczne, jak i niefarmakologiczne. Celem terapii jest spowolnienie postępu choroby, zmniejszenie objawów, poprawa jakości życia pacjenta oraz zapobieganie zaostrzeniom. Do metod terapeutycznych stosowanych przy POChP zaliczamy:
- Zaprzestanie palenia – najważniejszym krokiem w leczeniu POChP jest całkowite zaprzestanie palenia tytoniu. Palenie jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju i progresji choroby. Rzucenie palenia poprawia funkcje płuc, zmniejsza objawy i spowalnia postęp choroby.
- Leki wziewne – stosowane w POChP mają na celu rozszerzenie oskrzeli, zmniejszenie zapalenia i poprawę przepływu powietrza. Najczęściej stosowane są beta2-mimetyki, glikokortykosteroidy wziewne oraz leki antycholinergiczne. Leki te zmniejszają duszność, poprawiają tolerancję wysiłku i zmniejszają ryzyko zaostrzeń.
- Rehabilitację oddechowa – obejmuje ćwiczenia oddechowe, fizjoterapię oraz edukację pacjenta. Celem jest poprawa wydolności oddechowej, wzmocnienie mięśni oddechowych oraz ogólna poprawa kondycji fizycznej pacjenta. Regularne ćwiczenia fizyczne, takie jak spacery, jazda na rowerze czy ćwiczenia na basenie, są zalecane dla pacjentów z POChP.
- Terapię tlenem – jest stosowana u pacjentów z zaawansowaną POChP i ciężką hipoksemią. Długotrwałe podawanie tlenu podnosi przeżywalność, łagodzi objawy niewydolności oddechowej i poprawia jakość życia pacjentów.
- Edukację pacjenta – kluczowym elementem leczenia POChP jest edukacja chorego i jego rodziny. Pacjenci powinni być świadomi swojej choroby, umieć rozpoznawać objawy rozwoju choroby i wiedzieć, jak prawidłowo stosować leki wziewne. Edukacja pomaga pacjentom lepiej kontrolować chorobę i zmniejsza ryzyko hospitalizacji.
Profilaktyka POChP – jak zapobiegać chorobie?
Profilaktyka POChP jest niezwykle ważna, ponieważ choroby tej nie można całkowicie wyleczyć, a jedynie spowolnić jej postęp. Istnieje wiele działań, które można podjąć, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania:
- Unikanie palenia tytoniu – najważniejszym elementem profilaktyki jest unikanie narażenia na czynniki ryzyka, czyli palenia tytoniu oraz biernego palenia. Dym tytoniowy jest głównym czynnikiem ryzyka POChP, dlatego rzucenie palenia jest kluczowe dla zapobiegania chorobie. Osoby, które nigdy nie paliły, powinny unikać przebywania w miejscach, gdzie jest palone, aby nie narażać się na szkodliwe działanie dymu tytoniowego.
- Unikanie zanieczyszczeń powietrza – w miarę możliwości należy unikać ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza, zarówno w domu, jak i w pracy. W przypadku wysokiego poziomu zanieczyszczeń na zewnątrz, warto ograniczyć czas spędzany na świeżym powietrzu i stosować maski antysmogowe.
- Utrzymywanie aktywności fizycznej – regularna aktywność fizyczna jest ważna dla utrzymania zdrowia układu oddechowego. Ćwiczenia poprawiają wydolność płuc, wzmacniają mięśnie oddechowe i poprawiają ogólną kondycję fizyczną. Zalecane są spacery, jazda na rowerze, pływanie oraz ćwiczenia aerobowe.
- Dieta – zdrowa i zrównoważona dieta pomaga utrzymać odpowiednią masę ciała i wzmacnia układ odpornościowy. Osoby z POChP powinny dbać o odpowiednie nawodnienie i unikać pokarmów, które mogą powodować wzdęcia i utrudniać oddychanie.
- Szczepienia – regularne szczepienia przeciwko grypie, pneumokokom oraz COVID-19 pomagają zapobiegać infekcjom dróg oddechowych, które mogą zaostrzać objawy POChP i prowadzić do poważnych powikłań.
Dbajmy o nasze płuca, bo zdrowe płuca to lepsza jakość życia. Wczesne rozpoznanie i właściwe leczenie POChP mogą ocalić życie. Razem możemy walczyć z POChP, poprawiając zdrowie i komfort życia milionów ludzi.
Bezpłatne badania gęstości kości dla osób z diagnozą POChP
Osoby z diagnozą POChP są szczególnie narażone na osteoporozę – chorobę powodującą osłabienie kości i mogącą przyczynić się do ich złamań. Najlepszym sposobem na zdiagnozowanie choroby jest wykonanie densytometrii – bezinwazyjnego badania gęstości kości.
W Centrum Medycznym FutureMeds na Sapieżyńskiej 3 w Warszawie osoby z diagnozą POChP mogą skorzystać z bezpłatnego badania gęstości kości (densytometrii). Aby zgłosić zainteresowanie skorzystaniem z badania, należy wypełnić formularz na stronie https://futuremeds.pl/dexa-pochp/